Tha LAS ann gus luchd-ealain Gàidhlig a chuideachadh le bhith a’ gabhail ceum air adhart le pròiseact tèatair ùr. Le taic bhon sgioba againn, agus buidseat airson cosgaisean, tha luchd-ealain a cuir seachad ùine a leasachadh beachd airson pìos tèatair ùr. Tha an sgeama fosgailte ri diofar cruthan agus stoidhlichean de phròiseact - bho sgriobt ùr, obair chloinne, ceòl airson tèatar, dannsa is eile - cho fad ‘s a tha e ag amas air luchd-amhairc beò aig a cheann-thall.
Ann an 2025 chuir sinn Lasag ris an sgeama leasachaidh seo, airson beachdan aig ìre nas tràithe, ‘s dòcha nach eil buileach deiseil airson Las. Tha e a’ toirt dhaibh meanbh-bhuidseat airson beagan rannsachadh neo beachdachadh a dhèanamh gus am beachd a thoirt air adhart.
Tha e cudromach gum bidh luchd-ealain a’ faighinn an cothrom a bhith feuchainn rudan ùra, a’ cluich le beachdan agus ag obrachadh a-mach dè dh’fhaodadh tachairt leotha. Dh’fhaodadh gum faic thu na pròiseactan seo air àrd-ùrlar aon latha.
David Walker – The Sound of Iron Rannsachadh agus sgrìobhadh mu dheidhinn sgeulachd fìor Mhàiri, a thainig a dh’obair ann an Glaschu a’ draibheadh crànaichean tron Dara Chogadh.
Robbie MacLeod – Hinba An ath cheum leasachaidh gus ath-sgrìobhadh a dhèanamh air dealbh-cluich mu dheidhinn eilean a tha air nochdadh am measg Innse Gall ri lìnn atharrachadh na gnath-shìde.
Angus MacLeod – Annag Christie A new version of Eugene O’Neill’s play, moving the drama from the Ame
Tro sgeama Lasag tha sinn a’ cuir taic ri:
Catriona Mhoireach Rannsachadh airson dealbh-cluich ùr mu dheidhinn Gàidheil New York sna 1920an.
Rhiannon Ledwell Leasachadh air taisbeanadh a tha a’ fuaigheil ri chèile ceòl Gàidhlig, sgeulachdan agus òrain as na h-Innseachan.
Martin O’Connor & Chloe Shimmin Deasachadh airson bùithean-obrach le cloinn aois bun-sgoil ann an Glaschu agus Eilean Mhanainn, gus ceangalaichean a thogail eadar an dà choimhearsnachd.
Tha na luchd-ealain agus na pròiseactan seo air taic fhaighinn bho sgeama Las roimhe:
Calum MacLeòid A new theatre piece based on the story of the Megantic Outlaw, but told through the eyes of a female bounty hunter.
Déirdre Ní Mhathúna – Tairm fo Sgàil A’ cluich le dràma, fuaim, bàrdachd agus bhideo gus guthan nam ban-tuiridh Gàidhealach a bheothachadh do luchd-amhairc an latha an diugh.
DS Murray Leudachadh a dhèanamh air dealbh-cluich mu dheidhinn beatha agus bàs Dòmhnall MacFhionghainn, a bha na sgiobair air an clipper ‘Taeping’.
Martin MacIntyre – Bampot Joe Dràma ùr mu Joe, an dà chànan a th’aige agus mar a tha e a tighinn beò ann an dòighean eadar-dhealaichte anns gach cànan.
Kat Siebert Tòiseachadh air dealbh-cluich stèidhichte san àm ri teachd, is Gàidhlig na prìomh cànan na h-Alba. Bheir an sgeulachd sùil air ceistean mu dheidhinn an-imrich agus fèin-aithne.
’S e lìorna a th’ ann an Ceangal Cwlwm, ’s e a’ toirt còmhla daoine a tha an sàs ann a bhith a’ cruthachadh thèatair anns a’ Ghàidhlig, sa Ghaeilge agus sa Chuimris.
Chaidh a thòiseachadh ann an 2019 le Theatre Gu Leòr le taic bho Marianne Ní Chinnéide, Ollscoil na Gaillimhe; thàinig Lisa Lewis bho Oilthigh Ceann a Deas na Cuimrigh agus Danielle Nic Pháidín bho Ealaín na Gaeltachta air a’ bhuidheann stiùiridh ann an 2020.
Thèid cruinneachaidhean a chumail gu cunbhalach leis an lìonra, an dà chuid aghaigh ri aghaigh agus air loidhne, le luchd-ealain, acadaimigich, luchd maoineachaidh agus buidhnean leasachaidh leis an amas a bhith a’ cruthachadh ceanglaichean, a’ sgaoileadh eòlas agus ag ionnsachadh bho chàch a chèile, gus roinnean tèatar na Gàidhlig, na Gaeilge agus na Cuimris a neartachadh.
’S e Tèatar Òigridh Nàiseanta na Gàidhlig a th’ ann an Strabang! – cothrom brosnachail do dh’òigridh bho air feadh na dùthcha pàirt a ghabhail ann am buidheann dràma tro shreath de bhùithtean-obrach dràma Gàidhlig ann an taighean-cluiche air feadh Alba.
Eadar an t-Sultain agus am Màrt, thig na com-pàirtichean còmhla gus dràma ionnsachadh tro mheadhan na Gàidhlig, tadhal air diofar sgìrean agus dealbh-chluich a chruthachadh is a chur air an àrd-ùrlar.
“Caraidean ùra, a’ leasachadh mo Ghàidhlig, a’ siubhal mun cuairt Alba, tha e uile dìreach sgoinneal!”
Com-Pàirtiche 2023-2024
DÈ AS ÙR AM BLIADHNA?
Tha Strabang a' fàs!
Airson a’ chiad uair, bidh buidheann sònraichte air an ruith sna h-Eileanan an Iar, AN t-Eilean Sgiathanach agus air Tìr Mòr, le bùithtean-obrach a’ dol air adhart anns gach sgìre mus tig iad còmhla airson deireadh sheachdain san Ghearran agus taisbeanadh sa Mhàrt.
“Caraidean, rehearsals, gossip anns a ghàidhlig , a bruidhinn gàidhlig ann an dòigh spòrsail.”
Com-Pàirtiche 2023-2024
CÒ AS URRAINN PÀIRT A GHABHAIL?
Tha tagraidhean fosgailte do sgoilearan S1–S4 ann am Foghlam tro Mheadhan na Gàidhlig no aig a bheil fileantas sa Ghàidhlig.
idh 16 sgoilear gan taghadh – 8 às gach sgìre – airson pàirt a ghabhail san phrògram.
DÈ THA AN SÀS?
Tha am prògram a’ ruith thar 6 mìosan, agus bheir e cothroman do luchd-pàirteachaidh:
Dràma ionnsachadh tro mheadhan na Gàidhlig
Misneachd is sgilean conaltraidh a thogail
Pàirt a ghabhail ann an ceithir seiseanan-còmhnaidh – a’ siubhal, a’ fuireach air falbh, agus ag obair gu dlùth le buill eile
Seiseanan air loidhne agus maighstirean-obrach le eòlaichean dràma
Obair a dh’ionnsaigh taisbeanadh beò ann an taigh-cluiche proifeiseanta
CARSON A BU CHÒIR DHUTSA PÀIRT A GHABHAIL ANN AN STRABANG?
Tha seo na chothrom sònraichte do sgoilearan òga àrd-sgoile a bhith an sàs ann an dràma Gàidhlig – ge bith càite a bheil iad a’ fuireach – agus sgilean ann an iomadach obair theatre a’ leudachadh.
Bidh com-pàirtichean:
A’ coinneachadh ri daoine ùra is a’ togail chàirdeasan fad-beatha
Ag obair còmhla gu cruthachail tro Ghàidhlig
A’ leasachadh air ceangal eadar cànan is cothroman ann an saoghal na h-ealain
Mar phàirt den phrògram, thèid a’ bhuidheann gu lèir gu Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach airson deireadh-sheachdain, a’ fuireach aig Whitewave agus a’ dèanamh atharrachaidhean aig Talla Coimhearsnachd Chille Mhoire.
Tha gach bliadhna gun samhail, le susbaint a tha freagarrach do na com-pàirtichean fhèin agus na rudan anns a bheil iad dìoghrasach.
COSGAISEAN AGUS TAIC
Thèid cosgaisean siubhail, àite-fuirich is bìdh uile a phàigheadh le Theatre Gu Leòr, le taic mhaoineachaidh Bòrd na Gàidhlig.
Le Màiri Nic ’Ille Mhoire, Eva O’ Connor agus Mared Llywelyn Williams
Air a thaisbeanadh le Theatre Gu Leòr, Fishamble agus Theatr Bara Caws
‘Taigh’ ann an Gàidhlig, ‘Tŷ’ ann an Cuimris agus ‘Teach’ ann an Gaeilge. An aon chiall ann an trì cànain. Aig cridhe ar saoghal, ’s e àite a th’ ann airson teaghlach, cruinneachadh is ceòl. Àite airson cuimhneachadh is airson comharrachadh.
Trì thaighean, trì choimhearsnachdan agus trì sgeulachdan ri innse, gach aon a’ meòrachadh air na dùbhlain a th’ aig na trì dhùthchanan ann an cumantas, agus na daoine a tha aig teis-meadhan na cùise.
Air a thaisbeanadh anns na trì dùthchanan ann an Gàidhlig, Gaeilge agus Cuimris, le fo-thìotalan ann am Beurla.
Cleasaichean & Sgioba Cruthachail
Honi Cooke Martha Dunlea Richard Elfyn Siôn Emyr Mirain Fflur Màiri Morrison Eoin Ó Dubhghaill Sam James Smith Elspeth Turner
Stiùiriche – Muireann Kelly Writers – Màiri Morrison, Eva O’Connor & Mared Llywelyn Williams Dramaturg – Pamela McQueen Set & Costume Design – Becky Minto Lighting & AV Designer – Ceri James Musical Director – Hilary Brooks Sound Designer – Berwyn Morris-Jones Associate Director – Betsan Lloyd Associate Set & Costume Designer – Fraser Lappine
Alba Chruthachail
Bòrd na Gàidhlig
Arts Council Ireland
Culture Ireland
Siamsa Tíre
Foras na Gaeilge
British Irish Chamber of Commerce
British Council Ireland
Scottish Government in Ireland
Welsh Government in Ireland
Arts Council of Wales
Gwynedd Council Shared Prosperity Fund
Chaidh a leasachadh an toiseach le taic bho Theatr Genedlaethol Cymru. Le taing mhòr dhan sgioba aig Grinneabhat.
Quebec, 1888. Tha còignear air an glacadh le stoirm-sneachda ann an taigh-òsta iomallach. Nam measg tha am Fògarrach Mhegantic. Agus cuideachd tè a tha air a thòir.
Bha Dòmhnall Moireasdan ainmeil air feadh Canada mar eucoireach, ach don choimhearsnachd aige fhèin, Leòdhasaich anns na bailtean beaga taobh sear Quebec, b' e gaisgeach a bh' ann. Ach, a' tighinn às a dhèidh tha Màiri NicNèill, bounty hunter à Barraigh o thùs a tha a' cheart cho measail air drama is a tha i coimeasach le gunna. Tha eachdraidh eadar an dithis, agus rudan ri rèiteachadh.
Western mu Shiaraich, le cèilidhean agus an Colt .45s.
★★★★★ “ A fierce piece of work that riots its way through the western genre ”
Màiri NicNèill – Elspeth Nic an Tuirnear Uilleamina Bouchard nee Mhoireasdan – MJ Deans Jean Baptiste Bouchard – Sam James Smith Major Malcolm MacAuley – Daibhidh Walker Dòmhnall Moireasdan – Dòl Eoin MacFhionghain
Stiùiriche – Muireann Kelly Sgrìobhadair – Calum L. MacLeòid Neach-leasachaidh Dràma – Lynda Radley Dealbhadh Seata – Becky Minto Dealbhadh Aodaich – Becky Minto & Vicki Brown Iar-dhealbadh Aodaich – Vicki Brown & Morna MacLeod Dealbhadh Solais – Emma Jones Dealbhadh Fuaime – Matt Padden Fidheall/Beum nan Cas – Arthur Coates Stiùiriche Sabaid & Gluasad – EmmaClaire Brightlyn Neach-mìneachaidh Cànan Balbhanachd Bhreatainn – Catherine King Greis-Gnìomachas Dealbhadh – Catherine Tinney
Manaidsear Riochdachaidh – Elle Taylor Mananaidsear Stèidse – Ali Biggs Iar-mhanaidsear Stèidse – Katharina Siebert Manaidsear Stèidse Teicnigeach – Craig McNèill Re-lighter – Josh Brown
Co-òrdanaiche na companaidh – Rhona NicDhùghaill Neach-taic Riochdachadh – Josie Chaimbeul Comhairliche Margaidheachd – Jane Hamilton Naidheachdan/Meadhannan – Storytelling PR Dealbhan – Mihaela Bodlovic Prìomh Dealbh – Laurence Winram
Le taic bho
Bòrd na Gàidhlig
Alba Chruthachail
Air a leasachadh an toiseach tro Duais Sgrìobhadh na Gàidhlig bho Playwrights’ Studio, Scotland, ann an com-pàirteachas le Comhairle nan Leabhraichean
Tha Cora air ais san eilean, aig taigh Granaidh-aiseig, an t-àite as fheàrr leatha san t-saoghal. Tha gràineag bhochd feumach air cuideachadh, ach dè ’s urrainn do Chora a dhèanamh dhi?
Le òrain, spòrs agus beagan taice bho Phaella, dè idir dh’fhaodadh a dhol ceàrr?
A Gaelic play with puppets for children aged 4-7
Cleasaichean & Sgioba Cruthachail
Ava MacKinnon Katie Hammond Kit Rodman-Orr
Stiùiriche – Muireann Kelly Pùpaidean – Ella MacKay, Nudge Puppets Dealbhadh – Alice Watson Taic le Pùpaidean – Stacey Mitchell
Air Cuairt
16/08/22 – Edinburgh Book Festival 22/08/22 – Stornoway LIbrary Goodlyburn Primary, Perth Sgoil na Coille Nuaidh, Kilmarnock Bun-sgoil Taobh na Pàirce, Edinburgh Shabost School, Lewis Sgoil an Taobh Siar, Lewis Uig Primary, Lewis Breasclete School, Lewis Loch Primary, Lewis Sgoil an Rubha, Lewis Tounge Primary School, Lewis Back Primary, Lewis Leverhume Memorial School, Harris Sir E Scott Primary School, Harris Sgoil Uibhist a Tuath, North Uist Balivanich Primary, Benbecula Iochdar Primary, South Uist Dalibrugh Primary, South Uist Castlebay Community School, Barra
Sreath de cheithir dràmathan rèidio fa leth, le ceithir guthan Gàidhlig le rudeigin ri ràdh: Elspeth Turner, Iain MacRàth, Màrtainn Mac an t-Saoir agus Martin O’Connor.
Danns a’ Rathaid
Le Elspeth Turner
Tha Anna a' fuireach leatha fhèin agus 's ann ainneamh a bhios i a' bruidhinn ri duin' eile, ach tha rud a' tachairt a tha toirt oirre càirdeas a thogail le tè ris a bheil ceangal tòrr nas dlùithe aice na bha i a' smaoineachadh. 'S e sgeulachd chianail, dhuilich a tha seo mun strì a th' aig dannsair òg ann a Lunnainn sna 50an. A' snìomh ri chèile cuspairean leithid miann faighinn air adhart, sinnsireachd agus sgaradh, tha dàimh ris nach robh dùil a' togail ceann am measg ceòl àlainn Swan Lake.
Sgioba-Cluiche:Elspeth Turner and Màiri Morrison
Panalof
Le Iain MacRàth
Tha iomadach sgoilear air a bhith deasbad cò às a thàinig Fir-tàileisg Leòdhais. Tha an comadaidh seo stèidhichte san Taigh-tasgaidh Nàiseanta, a' meòrachadh chan ann a-mhàin air cò às a thàinig iad ach air càit' a bheil iad a' dol. Aon uair 's gun tèid na solais às 's gun fhios do dhuine, tha iad a' teicheadh 's gun fhios ach aig an dà phàn càit' a bheil dùil riutha. Chan eil ach aon rud ceàrr - chan eil sgeul air a' chòrr de na fir-tàileisg agus gun duine a bheir cead dhaibh gluasad, ciamar a nì iad an rathad dhachaigh?
Sgioba-Cluiche: Iain MacRae and Daibhidh Walker.
Rùintean Màiri Iain Mhòir
Le Màrtainn Mac an t-Saoir
Ged a chuir Covid-19 an saoghal aig a h-uile duin' againn bun-os-cionn dhar fàgail an-fhoiseil 's mì shuaimhneach, tha sinn air feuchainn ri sinn fhìn a chumail air dòigh le bhith coimhead air adhart ri nuair a bhios e seachad. Ach de a' bhuaidh a bh' aig a' ghlasadh a thàinig oirnn air na mairbh? 'S e dealbh-chluich mu dhòchas, mu chall 's mu ghaol a tha seo, stèidhicht' sna h-Eileanan an Iar le ceòl a tha a' toirt Uibhist - agus na mairbh! - beò dhuinn.
Sgioba-Cluiche: Mairi Morrison and Calum MacDonald
Èirigh
Le Martin O’Connor
Tha Èirigh a' meòrachadh air a' bhuaidh a dh'fhaodadh a bhith aig atharrachadh na gnàth-shìde air an àrainnneachd air eilean beag an Alba agus air beatha aon duine agus e a' feuchainn ri diofar a dhèanamh agus ri theaghlach a shàbhaladh 's a' muir ag èirigh. Tha mòran de na cuspairean as trice air am bi Màrtainn O' Connor a' togail na obair a' nochdadh san dealbh-chluich seo - fireanntas, creideamh, còmhradh aona ghuth agus comadaidh.
Sgioba-Cluiche: Daibhidh Walker
Cleasaichean & Sgioba Cruthachail
Stiùiriche – Muireann Kelly Sound Designer and Editor – Matt Padden Music – Pàdruig Moireasdan Harp – Malachy Arnold Dramaturgy – Lynda Radley, Iain Finlay MacLeod, Oliver Emanuel and Catrìona Lexy Campbell Studio Producer – Catriona Mhoireach Sound Engineer – Sara Mattinson Riochdaire – Annella NicLeòid Assistant Commissioner – Calum McConnell Co-ordinator – Rhona NicDhùghaill
“Dar a thig an t-uisge gu grad, dè chailleas sinn?”
’S e gairm-chatha a th' ann am MAIM, a' toirt guth do dhorran an ath ghinealaich agus na draghan a th’ aca mun èiginn a tha ron tìr agus ron chànan aca.
’S e co-obrachadh sònraichte a th’ ann am MAIM eadar Theatre Gu Leòr agus an còmhlan WHɎTE, a’ togail air òrain àlainn bhon chlàr mu dheireadh aca, Tairm, le ceòl beò, dannsa, bàrdachd agus bhideo.
★★★★ “ An unforgettable combination of song, imagery and movement; delivered by four fine performers ”
The Scotsman
★★★★ “A fascinating live collage of music, word and movement….a bubbling hybrid that is part elegy, part call to arms ”
The Herald
★★★★ “ A unique hybrid that works its spell slowly, exerting an increasingly powerful pull… the show’s accumulative effect is startling ”
Elspeth Turner
Alasdair MacIlleBhàin
Evie Waddell
Ross MacIlleBhàin
Stiùiriche – Muireann Kelly Writers – Alasdair C. Whyte, with script contributions from Elspeth Turner, Evie Waddell and Ross Whyte Composer & Sound Designer – Ross Whyte Coireògrafaiche – Jessica Kennedy Rehearsal Movement Assistant – Chrissie Ardill Designer – Jen McGinley Assistant Designer – Alice NicBhatair AV Designer – Lewis Den Hertog Dealbhadh Solais– Benny Goodman Integrated BSL Interpretation – Evie Waddell BSL translation and Evie’s Mentor – Catherine King Creative Learning Artist – Lana Pheutan
Production Manager/CSM – Elle Taylor Deputy Stage Manager – Katharina Siebert Manager Stèidse Teicnigeach – Craig McNeill
Co-òrdaniche na Companaidh – Rhona Dougall PR – Mim Black, Story Telling PR Marketing – Lindsay Hammond, Yellow Bird Digital Greis-Gnìomhachais Margaidheachd – Josie Campbell Student Placement – Faolan Jean Dealbhachd Grafaig – Alice NicBhatair Lead Image – Laurence Winram l winram.com Dealbhan – Mihaela Bodlovic
A collaborative project with the band WHYTE.
Air Cuairt
06/03/20 – 14/03/20 – Tron Theatre, Glasgow
An-dèigh fhosgladh agus a’ chaid seachdain aig Tèatar Tron ann an Glaschu, chaidh a’ chuairt a chur dheth ri linn covid-19.
Cinn-latha a chaidh an cur dheth: 17/03/20 – 18/03/20 – Traverse Theatre, Edinburgh 19/03/20 – Eden Court, Inverness 20/03/20 – Lemon Tree, Aberdeen 21/03/20 – SEALL, Sabhal Mòr Ostaig, Skye 24/03/20 – An Lanntair, Stornoway 25/03/20 – Sgoil Lìonacleit, Benbecula 26/03/20 – Sgoil Bàgh a’ Chaisteil, Barra 27/03/20 – Studio Theatre, Corran Halls, Oban 28/03/20 – Mull Theatre, Tobermory
Le taic bho
Bòrd na Gàidhlig Alba Chruthachail National Theatre of Scotland Tron Theatre
English (UK)